عدل ایرانیان
|
1405-07-15
در این بخش مراحل شکایت چک برگشتی، صدور اجراییه چک صیادی، واخواست و مطالبه وجه سفته، مسئولیت ضامن وام و اختلافات با بانک‌ها را به زبان ساده توضیح داده‌ایم. برای وصول سریع طلب یا دفاع در برابر دعاوی چک و بانک، با وکلای عدل ایرانیان مشورت کنید.
چک، سفته و برات سه سند تجاری مهم در قانون تجارت ایران هستند. اعتبار ویژه این اسناد باعث می‌شود دارنده آن‌ها بتواند سریع‌تر از سایر طلبکاران به حق خود برسد؛ به شرط اینکه مهلت‌ها و تشریفات قانونی را رعایت کند. از سوی دیگر، صادرکننده و ضامن هم برای جلوگیری از توقیف اموال یا محکومیت ناعادلانه باید حقوق خود را بشناسند. با اجرای قانون اصلاح قانون صدور چک (۱۳۹۷) و راه‌اندازی سامانه صیاد، روند پیگیری چک برگشتی تغییرات زیادی کرده است.
دارنده چک برگشتی چند راه برای وصول طلب دارد و انتخاب راه درست به نوع چک، تاریخ صدور و میزان دارایی صادرکننده بستگی دارد:
| روش | مرجع | مزیت | شرط مهم |
|---|---|---|---|
| صدور اجراییه مستقیم | دادگاه (از طریق دفاتر خدمات قضایی) | بدون رسیدگی ماهوی؛ سریع‌ترین راه توقیف اموال | ثبت چک در سامانه صیاد و گواهی عدم پرداخت |
| دادخواست مطالبه وجه چک | دادگاه حقوقی یا شورای حل اختلاف | امکان تأمین خواسته و مطالبه خسارت تأخیر تأدیه | پرداخت هزینه دادرسی |
| شکایت کیفری | دادسرا | فشار برای پرداخت به دلیل امکان مجازات | رعایت مهلت شش‌ماهه و کیفری بودن چک |
| اجرای ثبت | اداره اجرای اسناد رسمی | هزینه کمتر و روند اداری | مراجعه با گواهی عدم پرداخت |
طبق ماده ۱۱ قانون صدور چک، برای امکان تعقیب کیفری، دارنده باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک برای وصول به بانک مراجعه کند و ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، شکایت کیفری خود را ثبت کند. چک‌های وعده‌دار، سفیدامضا، مشروط و تضمینی طبق ماده ۱۳ قابل تعقیب کیفری نیستند، اما دعوای حقوقی آن‌ها همچنان ممکن است. جزئیات مجازات‌ها را در مقاله مجازات صدور چک صیادی بخوانید.
سفته برخلاف چک جنبه کیفری ندارد و فقط از راه حقوقی یا اجرای ثبت قابل وصول است. دارنده سفته برای حفظ مسئولیت تضامنی ظهرنویسان و ضامنان باید ظرف ده روز از تاریخ سررسید سفته را واخواست کند (ماده ۲۸۰ قانون تجارت). اگر واخواست به موقع انجام نشود، فقط علیه صادرکننده می‌توان دعوا مطرح کرد. مراحل کامل را در واخواست سفته چیست؟ و نحوه مطالبه وجه سفته و توقیف دارایی صادرکننده ببینید.
| ویژگی | چک | سفته |
|---|---|---|
| جنبه کیفری | دارد (با شرایط قانونی) | ندارد |
| اقدام اولیه دارنده | مراجعه به بانک و گرفتن گواهی عدم پرداخت | واخواست ظرف ده روز از سررسید |
| صدور اجراییه مستقیم | برای چک صیادی ثبت‌شده ممکن است | از طریق اجرای ثبت با واخواست‌نامه |
| مسئولیت ضامن و ظهرنویس | تضامنی | تضامنی، به شرط واخواست به موقع |
اختلاف با بانک‌ها معمولاً درباره محاسبه سود و جریمه دیرکرد، صدور اجراییه علیه وام‌گیرنده و ضامن، توقیف حقوق ضامن و ضمانت‌نامه‌های بانکی است. ضامن وام به طور معمول مسئولیت تضامنی دارد و بانک می‌تواند هم‌زمان به وام‌گیرنده و ضامن مراجعه کند؛ اما ضامن پس از پرداخت حق دارد به وام‌گیرنده رجوع کند. در این زمینه مقالات مسئولیت حقوقی ضامن وام و شکایت ضامن از وام‌گیرنده را بخوانید.
وکلای پایه یک دادگستری موسسه حقوقی عدل ایرانیان پرونده‌های چک، سفته و دعاوی بانکی را از مرحله مشاوره و بررسی مدارک تا صدور و اجرای حکم پیگیری می‌کنند. برای دریافت مشاوره با شماره ۰۲۱-۴۷۷۸۳۰۰۰ تماس بگیرید یا از صفحه وکلای عدل ایرانیان وکیل متخصص را انتخاب کنید.
برای چک صیادی که در سامانه صیاد ثبت شده و گواهی عدم پرداخت دارد، درخواست صدور اجراییه مستقیم از دادگاه معمولاً سریع‌ترین راه است، چون نیازی به رسیدگی ماهوی ندارد.
دارنده باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک به بانک مراجعه کند و ظرف شش ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت شکایت کیفری کند؛ پس از این مهلت فقط راه حقوقی باقی می‌ماند.
خیر. سفته جنبه کیفری ندارد و از طریق دادخواست حقوقی یا اجرای ثبت قابل وصول است، مگر اینکه جعل یا کلاهبرداری در کار باشد.
دارنده حق مراجعه تضامنی به ظهرنویسان و ضامنان را از دست می‌دهد ولی همچنان می‌تواند علیه صادرکننده سفته دعوا مطرح کند.
بله، در حدود قانونی و پس از صدور اجراییه، بخشی از حقوق ضامن قابل توقیف است؛ ضامن پس از پرداخت می‌تواند به وام‌گیرنده رجوع کند.
مشاوره حقوقی رایگان
دستیار هوشمند عدل ایرانیان
پاسخ سریع به سوالات حقوقی شما
